تبلیغات
مشاور تحصیلی ،مدارس تکاب - چگونه نه بگوییم(اموزش جرأت ورزی)

این وبلاگ شخصی می باشد.

چگونه نه بگوییم(اموزش جرأت ورزی)

نویسنده :رحیم نوروزی
تاریخ:جمعه 26 دی 1393-01:58 ب.ظ

مهارت ارتباط مؤثر (جرأت ورزی، Assertiveness)

جرأت ورزی مهارتی است در راه خودكارآمدی و خودكنترلی در افراد كه اعتماد به نفس و عزّت نفس آنها را تقویّت می­كند
مهارت ارتباط مؤثر (جرأت ورزی، Assertiveness)
مقدمه
-
ارتباط یكی از مهمترین زمینه های سلامت زندگی اجتماعی و منشأ فرهنگ و به عنوان زمینه و مبنای حركت و ارتقای انسانی است كه اگر ویروسی شود، بی شك پایه اصلی زندگی می لغزد و رضایت از آن محو می شود. در این میان ارتباط مؤثر با دیگران، مهارتی است كه انسان را در موقعیّت ممتاز و بهتری قرار می دهد و دستیابی به موفّقیّت و خوشبختی را سهل تر می سازد.[1]

ارتباط مؤثر رابطه ای است كه در آن شخص به گونه ای عمل می كند كه در آن علاوه بر اینكه خودش به خواسته­ هایش می رسد، افراد مقابل نیز احساس رضایت دارند. یكی از مهارت های ارتباط مؤثر، جرأت ورزی است. افرادی كه از مهارت جرأت ورزی (حدّ وسط برخورد منفعلانه و پرخاشگری) بی بهره ­اند، نمی توانند از خودشان دفاع نمایند؛ لذاست كه غالباً در برخورد با دیگران منفعل، پشیمان و ترسو بوده و به جای اهمّیّت به نیازها و خواسته ای خود، از خواسته ها و نظر دیگران تبعیّت می كنند. جرأت ورزی مهارتی است در راه خودكارآمدی و خودكنترلی در افراد كه اعتماد به نفس و عزّت نفس آنها را تقویّت می­كند. این مهارت كه جزو مهارت های مقابله با خشم و همچنین بهترین روش ارتباط رضایت­بخش با دیگران است، بسان سایر مهارت های ارتباطی نیازمند دانش، تدبیر، مذاكره و انعطاف پذیری است. در این مقاله ضمن طرح موضوعاتی پیرامون جرأت ورزی به بخشی از راههای تقویت ارتباط جرأت مندانه پرداخته می­شود.


تعریف جرأت ورزی
 جرأت ورزی، یعنی دفاع از حقوق خود و بیان افكار و احساسات خویش كه به شیوه مستقیم، صادقانه و مناسب انجام شود. افراد جرأت­ورز برای خود و دیگران احترام قائل هستند. آنان منفعل نیستند و ضمن این كه به خواسته ها و نیازهای دیگران احترام می­گذارند، اجازه نمی دهند دیگران از آنها سوء استفاده كنند و به شیوه قاهرانه با آنان ارتباط برقرار كنند.[2]
توجه داشته باشید كه جرأت ­ورزی و پرخاشگری از یكدیگر متمایزند.
پرخاشگر بودن به معنی دفاع از حقوق خود به شیوه ای خصمانه است كه فرد سعی می كند نیازها و خواسته های خود را از طریق غالب شدن، توهین و تحقیر دیگران برآورده كند كه در این میان برای حقوق و خواسته دیگران اهمّیّتی قائل نیست.
برای درك بیشتر تفاوت جرأت ورزی (حدّ وسط برخورد منفعلانه و پرخاشگری) با هر یك از رفتار انفعالی و پرخاشگرانه به مثالهای زیر دقّت نمایید.

1. فردی در صف خرید می خواهد خودش را جلوی شما جا بزند و می گوید: اجازه می دهید زودتر از شما خرید كنم؟ من عجله دارم.
پاسخ انفعالی: خیلی خوب؛
پاسخ پرخاشگرانه: آهای، می خواهی چه كار كنی، برو آخر صف بایست؛
پاسخ همراه با جرأت ورزی: متأسفم، نمی توانم، من هم عجله دارم.
-
2. یكی از همكلاسی­ها جزوه درسی شما را برای شب امتحان طلب می­كند.
پاسخ انفعالی: من خودم نیاز دارم، ولی باشد.
پاسخ پرخاشگرانه: خیلی پررو هستی كه شب امتحان چنین تقاضایی می كنی، فراموشش كن.
پاسخ همراه با جرأت ورزی: خوشحال می­شدم به شما كمك كنم، از قبل برای مطالعه شب امتحانی برنامه ریزی كرده ام. ای كاش زودتر می­گفتید.
-
انواع رفتار جرأت مندانه
رفتار جرأتمندانه طبقه­بندی های فراوانی شده است، برخی ابراز وجود در رفتار جرأتمندانه را دارای چهار مؤلفه[3] می دانند و برخی نیز به طور كلّی رفتار های جرأتمندانه را به سه گروه كلّی[4] تقسیم می نمایند:
1. بیان جرأتمندانه احساسات مثبت و منفی؛
2. رد جرأتمندانه خواسته های نابجای دیگران و مقاومت در برابر آنها؛
3. در خواست های جرأتمندانه از دیگران.
-
هدف های جرأت ورزی
در مهارت جرأت ورزی هدف، تغییر در خود فرد است نه تغییر در دیگران تا بتواند نیازها، احساسات و افكار خود را ابراز كرده و از آسیب های احتمالی در امان بماند. بدین معنا كه گاه ممكن است فرد علیرغم استفاده از رفتارهای جرأتمندانه به خواسته خود نرسد، ولی از این كه جواب منفی داده شود، ناامید نشه و درخواست جرأتمندانه خود را از شخص دیگری می نماید تا به حل مشكل دست یابد.
-
مزایای رفتار جرأتمندانه
 1- از مهمترین مزایای جرأتمندی، احساس مثبتی است كه فرد درباره خود دارد. افراد جرأتمند در مقایسه با افراد سازشكار و پرخاشگر درباره خود احساس بهتری دارند. آنها احساس عزّت نفس دارند و خود را شریف و عزیز می­بینند.
2- مردم افراد جرأتمند را صریح و صادق می­دانند و معتقدند چنین افرادی اهل چاپلوسی، تملّق و نفاق نیستند. این افراد آنچه را می توانند انجام دهند مطرح می­كنند. بنابراین مردم به چنین افراد بیشتر اعتماد می­كنند؛ گرچه به ظاهر آن را نشان ندهند.
3- زندگی افراد جرأتمند، معنادار است. اینان به دیگران اجازه می دهند تا مستقل بیندیشند و عمل كنند و خود نیز افزون بر در دسترس قرار دادن خواسته هایشان، از زورگویی، تحكّم، زبونی و ذلّت فاصله می­گیرند.

پیامدهای منفی نداشتن جرأت
جرأتمند نبودن می تواند مشكلات زیر را به وجود اورد:
1- افسردگی، عصبانیّت از خود، احساس درماندگی، ناامیدی و نداشتن كنترل در زندگی؛
2- رنجیدگی و عصبانیت از دیگران ؛
3- ناكامی در بسیاری از موقعیّت­هایی كه فرد نمی­تواند به خواسته خود برسد؛
4- انفجار خشم( وقتی خشم به شیوه مناسبی ابراز نشود، روی هم انباشته شده، در مواردی به شكل نامناسب و پرخاشگرانه ابراز می شود)؛
5- اضطراب و در پی آن، اجتناب از افراد و موقعیت هایی كه سبب ناراحتی و از میان رفتن فرصت های زیادی می شود؛
6- ضعف در روابط بین فردی و ناتوانی در بیان احساسات مثبت و منفی كه باعث می­شود فرد مقابل از احساسات و خواسته­­های فرد اطلاعی نداشته باشد و نتواند اقدامی در جهت حصول آنها انجام دهد؛
7- مشكلات جسمانی مانند سردرد، زخم معده، فشار خون بالا و تجربه استرس كه عوارض جسمانی زیادی به همراه دارد؛
8- رفتار منفعل كه باعث می­شود فرد نتواند
افرادی كه از مهارت جرأت ورزی (حدّ وسط برخورد منفعلانه و پرخاشگری) بی بهره ­اند، نمی توانند از خودشان دفاع نمایند؛ لذاست كه غالباً در برخورد با دیگران منفعل، پشیمان و ترسو بوده و به جای اهمّیّت به نیازها و خواسته ای خود، از خواسته ها و نظر دیگران تبعیّت می كنند.
در برابر دیگران قاطعانه عمل كند؛
9- تقویت رفتار دیگران كه باعث می­شود توقّع آنان بیشتر شود و برای به دست آوردن خواسته­های خود، اصرار بیشتری داشته باشند.

عوامل دوری از رفتار جرأتمندانه
عوامل زیر فرد را از رفتار جرأتمندانه دور می كنند:
1- فرد فكر می كند، دیگران او را به سبب كارهایی كه برای آنها می­كند، دوست دارند؛ بنابراین اگر مستقل عمل كند دیگران او را دوست نخواهند داشت.
2- فرد در زمینه رضایت، احساسات و راحتی دیگران احساس مسئولیت می كند؛ لذا از اینكه به دیگران « نه » بگوید و آنها را از خود ناراحت سازد، احساس گناه می­كند.
3- فرد رفتار جرأتمندانه را با ازخودگذشتگی، ایثار و فداكاری در تناقض می­بیند؛ لذا اعتقاد دارد كه اگر از پذیرش درخواست دیگران سر باز زند، آدم بد و خودخواهی تلقّی خواهد شد.
4- احساس مهم و باارزش بودن در مواقعی كه درخواستی از او می­شود و اعتقاد به اینكه اگر یك­بار درخواست دیگران را نپذیرد آنها دیگر او را به شمار نخواهند آورد.
5- چنین افرادی یاد گرفته­اند كه باید همیشه دیگران را از خود راضی و خوشحال نگه­دارند و خوب نیست كه خواسته­ های خود را بر خواسته­ های دیگران ترجیح دهند؛ بنابراین اگر كسی چیزی گفت یا كاری كرد كه باعث ناراحتی فرد شد، نباید چیزی بگوید و اگر این كار ادامه پیدا كرد بهتر است فقط بكوشد از او فاصله بگیرد.
چنین افرادی وقتی كاری را انجام می­دهند كه به آن تمایلی ندارند، احساس بدی درباره خود یافته، از فرد مقابل رنجیده می­شوند و بی میلی خود را به طور ناخواسته و به شكل غیر كلامی( سكوت، اخم كردن، دیر حاضر شدن و انجام كارها به شكل سرسری و بدون دقّت لازم) نشان می­دهند.
-
راهكارهایی برای ابراز جرأت مندی
برای عینی ­تر كردن كاربرد این راهكارها، فرض كنید یكی از دوستانتان، شما را امشب به جشن تولّد دعوت كرده درحالی كه شما اصلاً دیگر میهمانان و مكانی را كه باید بدانجا بروید، نمی­شناسید. در این صورت شایسته است از روش های جرأتمندانه ای كه در ادامه بدان اشاره خواهد شد، استفاده نمایید.

1- « نه » گفتن روش های متعدّدی برای ابراز جرأتمندانه « نه » وجود دارد كه برخی از آنها عبارتند از: الف) صرفاً گفتن« نه » نظیر: « نه » یا « نه متشكرم ». ب) گفتن« نه » همراه با توضیح نظیر : « نه متشكرم، من شبها از خانه بیرون نمی­روم».
2- تغییر دادن موضوع : در این روش سعی بر آن است كه موضوع صحبت عوض گردد. فردا امتحان داریم؟ راستی فیلم دیشب را دیدی؟
3- دلیل آوردن روحیه­ام با این­جور میهمانی­ها سازگاری ندارد و ضعیف می­شود. رفتن به جایی را كه نمی­شناسم، اصلاً درست نمی­دانم.
4- ایجاد احساس شخصیّت مهم­تر در طرف مقابل از شما انتظار نداشتم چنین پیشنهادی به من بدهی! من روی شما یك­جور دیگر فكر می­كردم!
5- ارائه پیشنهادی بهتر حاضرم با شما به تئاتر، سینما و یا منزل شما بیایم ولی به میهمانی در جایی كه سایر میهمانها را نمی شناسم نمی آیم.
6- نشان دادن شأن بالای خانوادگی خود در خانواده ما رسم نیست كه در این­جور میهمانی­ها شركت كنیم. اگر این موضوع را در خانواده خود مطرح كنم، خیلی متعجّب می­شوند.
7- بیان موضوع در قالب شوخی من هنوز بچّه ام، هنوز به اندازه كافی برای میهمانی شبانه بزرگ نشده­ام.
8- پافشاری و اصرار در ردّ درخواست دیگر حرفش را نزن، من اهلش نیستم و به هیچ وجه نخواهم آمد.
9- دور شدن از موقعیّت: در مواقعی كه فرد بیش از حد اصرار می­ورزد.
10- ابراز همدلی شاید دلت می­خواست كه من در جشن تولّدت باشم، این موضوع را می­فهمم ولی متأسفانه من اهل شركت در این­جور مراسم نیستم.
11- معذرت خواهی با عرض پوزش، امیدوارم مرا ببخشید كه به هیچ وجه نمی­توانم در میهمانی شما شركت نمایم. 12- تشكر و قدردانی لطف كردید كه مرا به میهمانی خود دعوت نمودید، ولی من دوست ندارم و نمی­آیم.
-
فرهنگ گفتاری در رفتار جرأتمندانه
شایسته است در ابراز مهارت جرأت ورزی سعی نمایید، فرهنگ گفتاری خود را به اشكالی كه در زیر بدان اشاره خواهد شد، تغییر دهید.
1- مطمئن شوید كه طرف مقابل از شما چه می­خواهد. اگر مطمئن نیستید، بگویید: « باید درباره آن فكر كنم». از این راه، فرصتی را برای پاسخ دادن مشخص كنید.
2- اگر مطمئن نیستید از شما چه چیزی را خواسته­اند، توضیح بیشتری بخواهید.
3- تا جایی كه می توانید، پاسخ ­های كوتاه دهید و از آوردن دلایل زیاد و دادن توضیحات طولانی خودداری كنید.
4- از عبارت­هایی با واژه« من» استفاده نمایید و به جای سرزنش و یا محكوم كردن طرف مقابل، موضوع را طرح نمایید . 5- به جای عبارت­هایی نظیر« فكر نمی­كنم بتوانم...»، از واژه « نه» استفاده نمایید.
6- حركت­های غیر كلامی خود را با پیامی كه می­دهید، همخوان سازید.
7- در مواردی كه ناچارید، امتناع خود را چندبار تكرار نمایید؛ نباید برای هر بار دلیل جدیدی بیاورید، بلكه كافی است همان گفته پیشین را تكرار نمایید.
8- اگر با وجود تكرار پاسخ، باز هم طرف مقابل اصرار می­ورزد، باید سكوت كرد و یا اینكه موضوع بحث را عوض كرد.
-
نكات پایانی
- به یاد داشته باشید كه رفتار جرأتمندانه ضرورتاً شما را در راه رسیدن به اهدافتان موفّق نمی­ سازد.
- توجه داشته باشید كه دیگران نیز حق دارند جرأتمندانه عمل كرده و با خواسته­های شما مخالفت نموده و احساسات و عقاید خود را بیان كنند. - هر چند رفتار جرأتمندانه معمولاً نتایج مثبتی در پی دارد، اما برخی افراد در برابر آن واكنش منفی نشان می­دهند؛ لذا در هر موقعیّتی، پیش از تصمیم به انجام یك رفتار جرأتمندانه، ابتدا باید پیامدهای آن را در نظر گرفت.
-
فهرست منابع
1- امیر حسینی، خسرو، مهارت های اساسی زندگی سالم، نشر عارف كامل، تهران: 1387، چاپ چهارم.
2- باستانی، قادر، اصول و تكنیك های برقراری ارتباط مؤثر با دیگران، نشر ققنوس، تهران: 1386.
3- پورافكاری، نصرت الله، فرهنگ جامع روانشناسی – روانپزشكی ، نشر فرهنگ معاصر، تهران: 1386، چاپ ششم. 4- حسین زاده، علی ، همسران سازگار: راهكارهای سازگاری، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله، قم: 1388، چاپ هفتم.
5- حسین زاده، علی ، مهارت­های سازگاری، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله، قم: 1388.
6- فتی، لادن و همكاران، آموزش مهارت­های زندگی، نشر دانژه، تهران: 1385. كلینكه، كریس ال، مهارت های زندگی، ترجمه شهرام محمد خانی، نشر نسل نواندیش، تهران: 1378.
7- مهرابی زاده، مهناز و همكاران، كمال گرایی مثبت/ كمال گرایی منفی، نشر رسش، تهران 1382.
-
پی نوشت ها
 [1] قادر، باستانی، اصول و تكنیك های برقراری ارتباط مؤثر با دیگران.
[2] كریس ال. كلینكه، مهارت های زندگی، ترجمه شهرام محمد خانی، ج 1، ص 261.
[3] مهناز مهرابی زاده و همكاران، كمال گرایی مثبت/ كمال گرایی منفی، ص 108.
[4] لادن فتی و همكاران، آموزش مهارت های زندگی، ص 122.


داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.




Admin Logo
themebox Logo

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس



  • آپدیت nod32